Wat is een verslaving?      

Verslaving heeft meerdere aspecten. Er is sprake van een lichamelijke afhankelijkheid en een (psychisch) verlangen (zucht).

Verslaving is iets anders dan misbruik van een middel bijvoorbeeld. Bij misbruik gebruiken we een middel op een problematische manier dus bijvoorbeeld in plaats van emoties te verwerken drinkt iemand Alcohol om niet te voelen.

Misbruik kan overgaan in een echte verslaving. Dat betekent dat iemand merkt dat die niet meer zonder dat middel kan functioneren. Er is sprake van zucht ernaar en het lichaam begint het middel nodig te hebben. Het lichaam went eraan en heeft meer nodig om fysieke ontwenningsverschijnselen (trillen, zweten etc) te kunnen voorkomen. Mensen beginnen dan ook verslavingsgedrag te vertonen zoals alles erop zetten om het middel te kunnen verkrijgen. Omdat dit vaak met schaamte samengaat of stiekem moet gebeuren ontstaat er lieg- en bedrieggedrag.

Bij een verslavingsstoornis (in de psychiatrische zin zoals in de DSM 5 beschreven) dient er minimaal 1 jaar of langer sprake te zijn van een significante mate van afhankelijkheid en zucht bij dwangmatig gebruik. Hierdoor kan iemand niet meer normaal functioneren op verschillende levensgebieden (werk, sociale rollen, vrijetijd, financiën etc). Er ontstaan risico’s voor de algemene gezondheid en ondanks dat de persoon eronder lijdt, kan hij of zij het verslavingsgedrag niet minderen of stoppen. De persoon zelf of de omgeving ziet dat het leven van de persoon alsmaar meer ontregeld raakt door de verslaving.

Vormen van verslaving

Er bestaan verschillende vormen van verslaving: een verslaving aan een middel en gedragsverslavingen.

Middelverslavingen kan Alcohol, Stimulantia, Opioiden, Cannabis etc betekenen maar er zijn ook veel mensen verslaafd aan middelen, welke op recept verkrijgbaar zijn zoals benzo’s en verslavende pijnmedicatie (zoals Oxycodon). Ondanks dat deze als medicatie gezien worden, kan gebruik langer dan 2 weken leiden tot afhankelijkheid. Gelukkig zijn artsen er nu beter geïnformeerd over deze gevaren en schrijven dit soort middelen minder snel voor maar helaas zijn er in Nederland en over de hele wereld veel mensen verslaafd geraakt aan voorgeschreven middelen en is afbouwen hiervan zeer moeilijk.

Dan zijn er gedragsverslavingen zoals gokken, social media en internet of gameverslavingen, eetverslavingen maar ook liefdes, porno- en seksverslavingen, welke in principe op breinniveau dezelfde effecten hebben omdat zij het belonings- en genotscentrum stimuleren.

Oorzaken van verslavingen

Ons brein en daarmee ons gedrag is gericht op snelle beloningen en direct genot. Wij zullen allemaal eerder gedrag vertonen waardoor we ons direct heel erg goed voelen. Bij sommige mensen is er echter sprake van een genetisch aanleg waardoor iemands lichaam sneller verslaafd raakt. Deze mensen hebben een veel hoger risico om verslaafd te raken en in de families zijn er vaak ook meer mensen met een verslaving.

Daarnaast leren we ook van kinds af aan dat bijvoorbeeld middelengebruik zoals Alcohol en Nicotine heel normaal is en wordt bijvoorbeeld Alcoholgebruik in veel sociale kringen genormaliseerd en zelfs gestimuleerd. We zien nu wereldwijd de trend om dit door regels of hoge kosten te beperken in de hoop dat de jonge generatie hier anders mee leert omgaan.

Een verdere, heel belangrijke factor is dat er sprake kan zijn van onderliggende problematiek. ADHD, trauma, depressie en angsten kunnen vaak leiden tot zelfmedicatie middels drugs. Iemand merkt in eerste instantie dat die zich beter voelt en beter kan functioneren maar op langer termijn ontstaan er hierdoor veel neveneffecten en problemen in het leven.

Wat kun je doen als jezelf of een dierbare verslaafd is?

Zo maar stoppen met een verslaving is moeilijk en in sommigen gevallen (zoals met Alcohol, benzo’s en GHB) zelfs gevaarlijk om in een keer te stoppen. Bij de laatste groep van middelen is een medisch begeleide detox nodig om het risico op een ontwenningssyndroom (bijvoorbeel delier, epileptische toeval of orgaan falen) te doen voorkomen. Bij andere middelen of gedragsverslavingen bestaat geen risico op lichamelijke problemen bij afbouw maar kan het omgaan met zucht en oud gedrag de afbouw moeilijk maken.

Vraag informatie op bij je huisarts, de AA/ NA etc of bij een informatielijn zoals drugsinfo.nl of afkickkliniekwijzer.nl.

Bij een lichte verslaving lukt het misschien via lotgenotengroepen zoals door AA meetings te minderen of te stoppen. Bij ernstigere vormen van verslaving kun je via je huisarts aangemeld worden bij een behandelcentrum in je regio. De behandeling kan ambulant bijvoorbeeld door wekelijkse gesprekken op de locatie of online plaatsvinden of een intensievere vorm van behandeling zoals deeltijd.

Als je een ambulante behandeling gevolgd hebt (je woont gewoon thuis en gaat naar de instelling voor gesprekken) en het heeft geen effect, dan kan een klinisch behandeltraject nodig zijn. Daar word jij middels intensieve begeleiding en behandeling geholpen om met verslaving en zucht om te gaan en nieuw gedrag aan te leren. Vaak helpt het om dat binnen een andere omgeving te doen en om even weg te zijn van verleidingen en triggers. Het is echter belangrijk om na een klinisch traject vervolgbehandeling te hebben want terug in de thuissituatie begint het normale leven weer en zul je moeilijke momenten en situaties tegenkomen.

Er zijn verslavingsklinieken in Nederland en in het buitenland. Vraag je huisarts of bel een infolijn zoals www.afkickkliniekwijzer.nl

Wat kun je doen als een dierbare verslaafd is?

Vaak is het de omgeving, die zich zorgen maakt en veel last heeft van het verslavingsgedrag van een persoon.

Naast de zorg om het welzijn van diegene en soms zelfs de angst dat iemand dood kan gaan door een ernstige verslaving, draaien partners, gezinsleden, collega’s of vrienden vaak op voor de gevolgen van een verslaving. Het werk, de huishouding, het gezin en de kinderen worden verwaarloosd. Er ontstaan financiële problemen en vaak komen partners en vrienden erachter dat diegene liegt, bedriegt en soms zelfs steelt wat enorm kwetsend is voor de omgeving. Uit liefde blijven partners, familieleden en vrienden vaak voor die persoon zorgen en helpen bij problemen maar uiteindelijk merken ze dat dit niks oplost en de verslaving alleen maar erger wordt. En dat klopt vaak ook. De gevolge- problemen van een verslaafde oplossen kan tot “enabling” leiden waardoor de verslaving in stand gehouden wordt- goed bedoeld maar niet handig. Vaak is hier de “tough love” aanpak nodig: confronteer de persoon met zijn/haar gedrag en de gevolgen ervan. Maak duidelijk wat dit met jou doet en doe dit vanuit een positie van liefde en zorg maar niet oordeel en verwijt.

Zet grenzen en maak consequenties duidelijk. En houd je vooral ook eraan. Want alleen dan gaat iemand echt veranderen – dat geldt in alle probleemsituaties.

Als iemand echt wil veranderen en behandeling zoekt, dan is het fijn als er iemand vanuit de familie of vriendenkring dit praktisch ondersteunt. Ga mee naar de huisarts of bel samen een infolijn.

Er zijn ook verenigingen en lotgenotengroepen, die mensen helpen, die een verslaafde gezinslid, partner of ouder hebben. Al- Anon is bijvoorbeeld een vrijwillige (niet-commerciele) Vereeniging, die informatie en zelfhulpgroepen aanbiedt voor familieleden van Alcoholverslaafden ( www.al-anon.nl). Nor- Anon biedt dit voor andere soorten verslavingen (www.noranon.nl).

Hoe overleef je een verslaving en hoe is het leven daarna?

Wees eerlijk naar jezelf en besef welke gevolgen de verslaving voor jezelf, je leven en je omgeving heeft.

Wat is voor jou de belangrijkste factor om te willen stoppen? Je gezondheid, je gezin, je partner, je kinderen? Uiteindelijk doe je het voor jezelf maar soms is dat moeilijk en haal je in eerste instantie de motivatie om te veranderen uit je omgeving.

Begin mensen in vertrouwen te nemen en om hulp te vragen. Begin bij je huisarts of je partner, vrienden of familieleden, die jij vertrouwt. Meestal hebben zij al lang vermoedens en zijn blij dat jij nu eerlijk bent en iets wilt doen.

Als je open bent, denk goed na over wat je aan je kinderen of op je werk vertelt.

Kies een vorm van behandeling of begeleiding, die bij je past om te leren om met de verslaving om te gaan. Als je aan behandeling begint, doe dit helemaal en niet half. Minderen of recreatief gebruik werkt voor mensen met verslavingsgevoeligheid helaas niet echt omdat het verslavingssysteem actief blijft.

Openheid en in behandeling gaan is vaak beschamend en in het begin zwaar maar uiteindelijk krijg je weer een echt leven terug.

Zoek ook voor de tijd na de eerste behandeling een steunsysteem om abstinent te kunnen blijven. Terugval ligt op de loer als het gewone leven met al zijn uitdagingen doorgaat. Lotgenotengroepen zoals de AA en NA kunnen helpen om abstinent en bewust gezond te blijven leven. Hanteer een terugvalpreventie- en signaleringsplan en zoek goed uit wat jij in het leven nodig hebt aan positieve aspecten om voldoening op een gezonde manier te vinden. En wees trots op jezelf dat jij het gevecht met de verslaving aangegaan bent zodat jij de baas bent over je leven en niet de ziekte.

Als jij vragen hebt over verslavingsbehandelingen, neem dan contact op met info@lifeflowggz.nl